[GIẢI ĐÁP] Tiểu đường type 2 có chữa được không?

Khi nhận kết quả đường huyết cao, nhiều người lo lắng phải uống thuốc suốt đời. Một số khác lại tìm đến chế độ ăn kiêng, thảo dược hoặc những phương pháp được quảng cáo là có thể “đảo ngược bệnh”. Vậy thực tế tiểu đường type 2 có chữa được không?

Câu trả lời ngắn gọn là: hiện chưa có phương pháp bảo đảm chữa khỏi hoàn toàn tiểu đường type 2. Tuy nhiên, bệnh có thể được kiểm soát tốt và một số người có thể đạt trạng thái lui bệnh, nghĩa là đường huyết trở về dưới ngưỡng chẩn đoán tiểu đường trong một khoảng thời gian mà không cần dùng thuốc hạ đường huyết.

Điều quan trọng là phân biệt rõ giữa “khỏi bệnh”, “kiểm soát tốt” và “lui bệnh” để tránh tự ý ngừng thuốc hoặc theo đuổi những phương pháp thiếu căn cứ.

Tiểu đường type 2 có chữa được không?

Tiểu đường type 2 là bệnh mạn tính, chưa thể khẳng định đã chữa khỏi hoàn toàn. Bệnh xảy ra khi các tế bào đáp ứng kém với insulin, còn gọi là kháng insulin. Theo thời gian, tuyến tụy có thể không sản xuất đủ insulin để giữ đường huyết trong giới hạn phù hợp.

Đường huyết cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến mạch máu, tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Tuy nhiên, mức độ tiến triển ở mỗi người không giống nhau. Nếu phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống phù hợp, người bệnh có thể duy trì đường huyết ổn định, giảm nguy cơ biến chứng và sinh hoạt gần như bình thường.

Một số người sau khi giảm cân đáng kể, thay đổi chế độ ăn và vận động đều đặn có thể đạt trạng thái lui bệnh. Dù vậy, đường huyết vẫn có khả năng tăng trở lại, vì thế người bệnh vẫn cần theo dõi lâu dài.

Lui bệnh tiểu đường khác gì với chữa khỏi?

Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn nhất khi tìm hiểu tiểu đường type 2 có chữa được không.

Một báo cáo đồng thuận của các tổ chức chuyên môn về đái tháo đường đề xuất xác định trạng thái lui bệnh khi:

• HbA1c giảm xuống dưới 6,5%;
• Kết quả này được duy trì ít nhất 3 tháng;
• Trong thời gian đó, người bệnh không sử dụng thuốc hạ đường huyết.

HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng hai đến ba tháng gần nhất. Tiêu chí trên cần được bác sĩ đánh giá, không thể kết luận chỉ dựa trên một vài lần đo đường huyết tại nhà.

Kiểm soát tốt chưa chắc đã là lui bệnh

Một người uống thuốc đều và có HbA1c dưới 6,5% đang kiểm soát bệnh tốt, nhưng chưa được gọi là lui bệnh theo định nghĩa trên. Thuốc đang góp phần duy trì chỉ số đường huyết.

Tương tự, một lần đo đường huyết lúc đói trong giới hạn bình thường cũng chưa đủ để kết luận bệnh đã lui. Bác sĩ cần xem xét HbA1c, loại thuốc đang sử dụng và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Lui bệnh cũng không đồng nghĩa khỏi vĩnh viễn

Ngay cả khi đã đạt trạng thái lui bệnh, nguy cơ đường huyết tăng trở lại vẫn còn, nhất là khi người bệnh tăng cân, ít vận động hoặc không duy trì được thói quen ăn uống phù hợp.

Vì vậy, người đã lui bệnh vẫn cần kiểm tra định kỳ đường huyết, HbA1c, chức năng thận, mắt, huyết áp và mỡ máu theo hướng dẫn. Có thể hiểu đây là giai đoạn bệnh tạm lắng và được kiểm soát rất tốt, không phải bệnh đã biến mất hoàn toàn.

Những ai có nhiều khả năng đạt trạng thái lui bệnh?

Không phải người mắc tiểu đường type 2 nào cũng có thể đạt lui bệnh. Khả năng này thường cao hơn ở người:

• Mới được chẩn đoán trong thời gian gần;
• Chức năng tuyến tụy còn tương đối tốt;
• Đang thừa cân hoặc béo phì và có thể giảm cân an toàn;
• Chưa phải sử dụng nhiều loại thuốc hoặc insulin kéo dài;
• Có khả năng duy trì chế độ ăn, vận động và theo dõi đều đặn;
• Được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng hỗ trợ trong quá trình thay đổi lối sống.

Ngược lại, người mắc bệnh lâu năm, chức năng tuyến tụy suy giảm nhiều hoặc đã xuất hiện biến chứng có thể khó đạt lui bệnh hơn. Tuy nhiên, không đạt lui bệnh không có nghĩa điều trị thất bại. Duy trì HbA1c, huyết áp và mỡ máu trong mục tiêu cá nhân vẫn giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng.

Làm gì để kiểm soát tiểu đường type 2 hiệu quả?

Thay vì chỉ tập trung vào câu hỏi tiểu đường type 2 có chữa được không, người bệnh nên đặt mục tiêu thực tế hơn: kiểm soát đường huyết, bảo vệ các cơ quan và duy trì chất lượng cuộc sống.

Dùng thuốc đúng hướng dẫn

Tùy mức đường huyết, bệnh nền và nguy cơ tim mạch – thận, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều loại thuốc. Một số người cần sử dụng insulin ngay từ đầu hoặc trong những giai đoạn nhất định.

Người bệnh không nên tự giảm liều, đổi thuốc hoặc ngừng thuốc khi thấy đường huyết đã ổn định. Chỉ số cải thiện có thể chính là kết quả của phác đồ đang sử dụng. Việc thay đổi thuốc cần được bác sĩ đánh giá dựa trên HbA1c, đường huyết, chức năng gan, thận và nguy cơ hạ đường huyết.

Điều chỉnh bữa ăn thay vì kiêng tuyệt đối

Người mắc tiểu đường type 2 không nhất thiết phải bỏ hoàn toàn cơm, tinh bột hoặc trái cây. Điều cần quan tâm là loại carbohydrate, khẩu phần và cách kết hợp món ăn.

Có thể bắt đầu với nguyên tắc chiếc đĩa:

• Một nửa đĩa là rau không chứa nhiều tinh bột;
• Một phần tư là cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ hoặc nguồn đạm phù hợp;
• Một phần tư là cơm, khoai, ngũ cốc nguyên hạt hoặc thực phẩm chứa carbohydrate;
• Đồ uống chính là nước lọc hoặc thức uống không thêm đường.

Nên hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, nước ép, đồ chiên và thực phẩm chế biến sẵn. Trái cây nên ăn nguyên miếng với khẩu phần vừa phải thay vì ép lấy nước.

Bạn có thể tham khảo thêm bài viết tiền tiểu đường nên ăn gì và tiền tiểu đường nên kiêng gì để xây dựng bữa ăn dễ áp dụng hơn.

Giảm cân ở mức phù hợp nếu đang thừa cân

Giảm cân có thể giúp cơ thể đáp ứng tốt hơn với insulin. Theo NIDDK, ở người trưởng thành thừa cân hoặc béo phì, giảm khoảng 5–7% cân nặng ban đầu đã có thể hỗ trợ cải thiện đường huyết, huyết áp và cholesterol.

Tuy nhiên, không nên tự áp dụng chế độ ăn quá ít năng lượng, nhịn ăn kéo dài hoặc cắt hoàn toàn tinh bột. Những phương pháp này có thể gây hạ đường huyết, thiếu dinh dưỡng hoặc tương tác với thuốc đang dùng.

Vận động đều đặn và vừa sức

Vận động giúp cơ sử dụng glucose hiệu quả hơn và góp phần cải thiện độ nhạy insulin. Phần lớn người trưởng thành có thể hướng đến ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp tập sức mạnh khoảng hai buổi, nếu sức khỏe cho phép.

Người ít vận động có thể bắt đầu bằng 5–10 phút đi bộ rồi tăng dần. Tham khảo hướng dẫn đi bộ đúng cách cho người bệnh tiểu đường để lựa chọn thời gian và cường độ phù hợp.

Nếu đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, hãy hỏi bác sĩ về cách theo dõi đường huyết khi tập. Người có bệnh tim mạch, tổn thương thần kinh, vết thương bàn chân hoặc vấn đề xương khớp cũng cần được tư vấn riêng.

Theo dõi HbA1c và nguy cơ biến chứng

HbA1c giúp đánh giá xu hướng đường huyết trong thời gian dài hơn so với một lần đo tại nhà. Mục tiêu HbA1c không giống nhau cho tất cả mọi người mà phụ thuộc vào tuổi, thời gian mắc bệnh, nguy cơ hạ đường huyết và bệnh lý đi kèm.

Ngoài đường huyết, người bệnh nên theo dõi:

• Huyết áp và mỡ máu;
• Chức năng thận và albumin niệu;
• Sức khỏe mắt;
• Cảm giác và tổn thương ở bàn chân;
• Cân nặng và vòng eo;
• Sức khỏe răng miệng.

Bạn có thể đọc thêm những thói quen hỗ trợ kiểm soát HbA1c, nhưng kết quả xét nghiệm vẫn cần được bác sĩ diễn giải.

Trà thảo mộc có chữa được tiểu đường type 2 không?

Không có loại trà thảo mộc nào được xem là phương pháp chữa khỏi tiểu đường type 2 hoặc thay thế thuốc. NIDDK cũng lưu ý chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy một thực phẩm, thảo dược, gia vị hay thực phẩm bổ sung cụ thể có thể tự kiểm soát bệnh tiểu đường.

Nếu phù hợp với sức khỏe, trà không thêm đường có thể được sử dụng như một lựa chọn đồ uống thay cho nước ngọt hoặc trà sữa. Người đọc có thể tham khảo Trà thảo mộc Nấm Lim Xanh Thìa Canh Tratosa dành cho người trưởng thành và dùng theo hướng dẫn trên bao bì.

Sản phẩm không phải là thuốc và không thay thế thuốc chữa bệnh, chế độ ăn hoặc vận động. Không dùng cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Người đang dùng thuốc hạ đường huyết, thuốc chống đông, có bệnh gan, thận hoặc bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Khi nào người bệnh cần đi khám sớm?

Người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế nếu đường huyết thường xuyên cao hơn mục tiêu hoặc xuất hiện:

• Khát nhiều, tiểu nhiều và mệt bất thường;
• Sút cân không rõ nguyên nhân;
• Nhìn mờ;
• Buồn nôn, nôn hoặc đau bụng;
• Lú lẫn, khó thở hoặc lơ mơ;
• Run tay, vã mồ hôi, chóng mặt hay nghi ngờ hạ đường huyết;
• Vết thương ở bàn chân lâu lành;
• Đau ngực, yếu liệt hoặc khó nói.

Không nên tự điều trị tại nhà khi có biểu hiện nghiêm trọng hoặc dựa vào một lần đo đường huyết bất thường.

Vậy tiểu đường type 2 có chữa được không? Hiện bệnh chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể được kiểm soát. Một số người, đặc biệt khi mới mắc bệnh và giảm cân thành công, có thể đạt trạng thái lui bệnh.

Mục tiêu quan trọng nhất vẫn là duy trì đường huyết trong giới hạn phù hợp, dùng thuốc đúng chỉ định, ăn uống cân đối, vận động đều và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Đừng tự tạo áp lực phải “đảo ngược bệnh” bằng mọi giá; kiểm soát tốt và phòng ngừa biến chứng đã là một kết quả điều trị có ý nghĩa.

Liên hệ Tratosa Việt Nam

Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về tiểu đường type 2, chế độ ăn uống, cách kiểm soát đường huyết hoặc các sản phẩm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, Tratosa Việt Nam có thể cung cấp thêm thông tin để bạn tham khảo và lựa chọn phù hợp.

Website: tratosa.vn

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán, kê đơn hoặc điều trị của bác sĩ. Người mắc tiểu đường type 2 không nên tự ngừng thuốc, giảm liều hoặc sử dụng trà thảo mộc hay thực phẩm hỗ trợ để thay thế phác đồ đang được chỉ định.