Đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm? Các mốc cần nhớ và cách xử lý
Một kết quả đường huyết lúc đói 110, 126 hay 180 mg/dL có thể khiến nhiều người lo lắng. Tuy nhiên, mốc gợi ý nguy cơ bệnh và mốc cần cấp cứu không phải là một. Chỉ nhìn vào một con số mà chưa xét cách đo, triệu chứng và tình trạng sức khỏe có thể dẫn đến kết luận sai.
Vậy đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm? Nói ngắn gọn, mức dưới 70 mg/dL được xem là hạ đường huyết và cần xử trí sớm; từ 126 mg/dL trở lên là ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường khi được xác nhận bằng xét nghiệm phù hợp. Trong khi đó, đường huyết tăng rất cao kèm nôn ói, khó thở, lú lẫn hoặc hơi thở có mùi trái cây là tình huống cần cấp cứu.
Đường huyết lúc đói được đo như thế nào?
Đường huyết lúc đói là nồng độ glucose trong máu sau khi cơ thể không nạp thức ăn hoặc đồ uống có năng lượng ít nhất 8 giờ. Người xét nghiệm vẫn có thể uống một ít nước lọc, nhưng không nên dùng cà phê sữa, nước trái cây, trà pha đường hoặc đồ uống có calo.
Xét nghiệm thường được thực hiện vào buổi sáng, trước bữa ăn đầu tiên. Đây là một trong những chỉ số được sử dụng để sàng lọc và chẩn đoán tiền đái tháo đường, đái tháo đường.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách đo và các mức tham khảo tại bài viếtđường huyết lúc đói bao nhiêu là bình thường.
Đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm?
Các mốc dưới đây áp dụng chủ yếu cho người trưởng thành không mang thai. Phụ nữ mang thai có tiêu chuẩn đánh giá riêng và cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa.
| Đường huyết lúc đói | Ý nghĩa tham khảo | Việc nên làm |
| Dưới 54 mg/dL, tương đương dưới 3,0 mmol/L | Hạ đường huyết mức nghiêm trọng | Cần hỗ trợ y tế khẩn cấp, nhất là khi lú lẫn, co giật hoặc bất tỉnh |
| 54–69 mg/dL, tương đương 3,0–3,8 mmol/L | Hạ đường huyết | Xử trí sớm và tìm nguyên nhân |
| 70–99 mg/dL, tương đương 3,9–5,5 mmol/L | Khoảng bình thường | Tiếp tục duy trì lối sống phù hợp |
| 100–125 mg/dL, tương đương 5,6–6,9 mmol/L | Khoảng tiền đái tháo đường | Khám và đánh giá thêm HbA1c hoặc xét nghiệm khác |
| Từ 126 mg/dL, tương đương từ 7,0 mmol/L | Đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường | Cần xét nghiệm xác nhận và được bác sĩ đánh giá |
| Từ 240 mg/dL khi đang bị bệnh | Nguy cơ có ceton, đặc biệt ở người đái tháo đường | Kiểm tra ceton nếu đã được hướng dẫn và liên hệ bác sĩ |
| Duy trì từ 300 mg/dL trở lên hoặc kèm triệu chứng nặng | Có thể là tình trạng cấp cứu | Đến cơ sở y tế ngay |
Theo ADA và NIDDK, đường huyết lúc đói dưới 100 mg/dL là bình thường, từ 100–125 mg/dL thuộc khoảng tiền đái tháo đường và từ 126 mg/dL trở lên đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. Nếu người bệnh không có triệu chứng điển hình, kết quả bất thường thường cần được xác nhận bằng lần xét nghiệm khác.
Dưới 70 mg/dL có nguy hiểm không?
Khi hỏi đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm, nhiều người chỉ nghĩ đến đường huyết cao. Thực tế, đường huyết xuống dưới 70 mg/dL cũng cần được chú ý, đặc biệt ở người đang sử dụng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.
Biểu hiện thường gặp gồm:
- Run tay, vã mồ hôi;
- Cồn cào, đói đột ngột;
- Tim đập nhanh, chóng mặt;
- Đau đầu, bồn chồn;
- Khó tập trung hoặc lú lẫn.
Nếu người bệnh còn tỉnh và nuốt được, có thể áp dụng quy tắc 15–15: dùng khoảng 15 g carbohydrate hấp thu nhanh, chờ 15 phút rồi đo lại. Nếu kết quả vẫn dưới 70 mg/dL, tiếp tục xử trí và liên hệ nhân viên y tế khi đường huyết không cải thiện.
Không cho người đang co giật, bất tỉnh hoặc không thể nuốt ăn uống qua đường miệng. Đây là tình trạng cần cấp cứu; nếu có glucagon và đã được hướng dẫn sử dụng, người hỗ trợ có thể dùng theo kế hoạch điều trị của bệnh nhân.
Từ 100–125 mg/dL có phải đã mắc tiểu đường?
Chưa. Đây là khoảng gợi ý tiền đái tháo đường, nghĩa là lượng glucose cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường.
Tuy nhiên, kết quả này không nên bị bỏ qua. Người có chỉ số trong khoảng 100–125 mg/dL nên trao đổi với bác sĩ về việc làm thêm HbA1c hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn, vận động và cân nặng nếu cần.
Bạn có thể tham khảo hướng dẫn tiền tiểu đường nên ăn gì để xây dựng bữa ăn cân đối, thay vì kiêng hoàn toàn cơm hoặc tự áp dụng chế độ ăn quá nghiêm ngặt.
Đường huyết lúc đói từ 126 mg/dL có nguy hiểm ngay không?
Từ 126 mg/dL trở lên là ngưỡng chẩn đoán, không đồng nghĩa với ngưỡng cấp cứu trong mọi trường hợp. Nếu kết quả được đo tại phòng xét nghiệm sau khi nhịn ăn đúng cách, người chưa có triệu chứng thường cần làm lại xét nghiệm hoặc sử dụng một xét nghiệm khác để xác nhận.
Điều này cũng lý giải vì sao câu hỏi đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm không thể chỉ trả lời bằng một con số. Mức 126 mg/dL đáng lo về nguy cơ bệnh kéo dài, nhưng một người có đường huyết 126 mg/dL và vẫn ổn định khác hoàn toàn với người có chỉ số trên 300 mg/dL kèm nôn ói, khó thở hoặc lú lẫn.
Máy đo đường huyết tại nhà hữu ích để theo dõi xu hướng nhưng không được dùng độc lập để chẩn đoán đái tháo đường.
Khi nào đường huyết cao cần đi cấp cứu?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay nếu đường huyết duy trì từ khoảng 300 mg/dL trở lên hoặc xuất hiện một trong các biểu hiện:
- Nôn nhiều, không thể uống hoặc giữ nước;
- Đau bụng, thở nhanh hoặc khó thở;
- Hơi thở có mùi trái cây;
- Khát dữ dội, tiểu nhiều kèm mất nước;
- Mệt lả, lơ mơ hoặc lú lẫn;
- Có ceton trong máu hoặc nước tiểu ở mức cao.
Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm toan ceton do đái tháo đường, một tình trạng cấp cứu. CDC khuyến nghị người đang bị bệnh và có đường huyết từ 240 mg/dL nên kiểm tra ceton nếu đã được bác sĩ hướng dẫn; đường huyết duy trì từ 300 mg/dL hoặc kèm nôn, khó thở cần được cấp cứu.
Vừa đo thấy đường huyết lúc đói cao, nên làm gì?
Bước 1: Kiểm tra lại điều kiện đo
Hãy nhớ lại bạn đã nhịn ăn đủ 8 giờ chưa, có uống sữa, nước ngọt, rượu bia hoặc dùng thuốc nào trước khi đo không. Nếu đo tại nhà, cần rửa và lau khô tay, kiểm tra hạn dùng của que thử và thực hiện đúng hướng dẫn của máy.
Bước 2: Ghi lại chỉ số và triệu chứng
Không nên hoảng sợ vì một lần đo cao, nhưng cũng không nên bỏ qua. Hãy ghi ngày giờ, kết quả, bữa ăn tối hôm trước, thuốc đang dùng và các triệu chứng như khát nhiều, tiểu nhiều, mệt hoặc nhìn mờ.
Bước 3: Đặt lịch xét nghiệm
Nếu đường huyết lúc đói từ 100 mg/dL trở lên trong nhiều lần đo, bạn nên đi khám. Bác sĩ có thể chỉ định đường huyết tương lúc đói, HbA1c hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose.
HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng và không yêu cầu nhịn ăn. Bạn có thể xem thêm bài HbA1c là gì và vì sao cần theo dõi định kỳ.
Bước 4: Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc
Người đã mắc đái tháo đường không nên tự tăng insulin, bỏ thuốc hoặc thay thuốc bằng thảo dược chỉ vì một lần đo cao. Mục tiêu đường huyết của mỗi người còn phụ thuộc tuổi, bệnh nền, nguy cơ hạ đường huyết và phác đồ đang sử dụng.
Vì sao đã nhịn ăn mà đường huyết vẫn cao?
Đường huyết lúc đói không chỉ phụ thuộc vào bữa ăn ngay trước đó. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Ăn tối muộn hoặc ăn nhiều tinh bột;
- Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài;
- Đang sốt, nhiễm trùng hoặc mắc bệnh cấp tính;
- Ít vận động, thừa cân hoặc kháng insulin;
- Dùng một số thuốc có thể ảnh hưởng đến đường huyết;
- Hiện tượng bình minh khiến gan giải phóng thêm glucose vào sáng sớm;
- Liều thuốc hoặc insulin hiện tại chưa còn phù hợp.
Vì vậy, bên cạnh tìm hiểu đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm, người bệnh nên theo dõi xu hướng trong nhiều ngày và trao đổi với bác sĩ thay vì cố “hạ nhanh” bằng một món ăn hay đồ uống truyền miệng.
Điều chỉnh sinh hoạt thế nào khi đường huyết bắt đầu cao?
Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì đều thường thực tế hơn việc kiêng khem đột ngột:
- Tăng rau không chứa nhiều tinh bột trong bữa chính;
- Kiểm soát khẩu phần cơm, bún, mì và bánh;
- Ưu tiên cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ và các loại đậu;
- Chọn trái cây nguyên miếng thay cho nước ép;
- Hạn chế nước ngọt, trà sữa và cà phê pha nhiều đường;
- Vận động đều theo thể trạng;
- Ngủ đủ và dùng thuốc đúng chỉ định.
Nếu chưa biết lựa chọn đồ uống hằng ngày, bạn có thể tham khảo bài nước uống cho người tiểu đường. Nước lọc vẫn nên là thức uống chính.
Người trưởng thành muốn thay đồ uống nhiều đường bằng trà không thêm đường có thể tham khảo Trà Nấm Lim Xanh Thìa Canh Tratosa. Theo thông tin sản phẩm, trà dùng 2–3 túi lọc mỗi ngày và không sử dụng cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Sản phẩm không phải là thuốc và không thay thế thuốc chữa bệnh.
Người đang dùng insulin, thuốc hạ đường huyết, thuốc chống đông hoặc có bệnh gan, thận và bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước khi dùng trà thảo mộc thường xuyên.
Vậy đường huyết lúc đói bao nhiêu là nguy hiểm? Dưới 70 mg/dL là hạ đường huyết cần xử trí sớm; dưới 54 mg/dL có thể rất nguy hiểm. Từ 100–125 mg/dL là khoảng tiền đái tháo đường, còn từ 126 mg/dL trở lên đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường khi được xác nhận đúng quy trình.
Người có chỉ số tăng rất cao kèm nôn, khó thở, mất nước, hơi thở mùi trái cây hoặc rối loạn ý thức cần đến cơ sở y tế ngay. Đừng tự chẩn đoán hay thay đổi thuốc chỉ dựa trên một lần đo tại nhà.
Tư vấn lựa chọn trà thảo mộc tại Tratosa
Bên cạnh việc theo dõi đường huyết sau ăn, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối và vận động phù hợp là những yếu tố quan trọng trong chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
Nếu bạn đang tìm hiểu các loại trà thảo mộc không thêm đường để bổ sung vào thói quen sinh hoạt, hãy truy cập Tratosa Việt Nam để tham khảo thông tin sản phẩm, thành phần và hướng dẫn sử dụng.
Liên hệ Tratosa Việt Nam:
- Website: https://tratosa.vn/
- Tư vấn sản phẩm: Truy cập website Tratosa để nhận hỗ trợ và lựa chọn sản phẩm phù hợp.
Lưu ý: Trà thảo mộc không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người mắc đái tháo đường, đang sử dụng thuốc hạ đường huyết hoặc có bệnh lý nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
