7 Dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ cần lưu ý

Mệt mỏi kéo dài, thường xuyên khát nước hay vùng da cổ bỗng sẫm màu có thể khiến nhiều chị em lo lắng về đường huyết. Tuy nhiên, điều khó nhận biết là tiền tiểu đường thường diễn tiến âm thầm và không tạo ra biểu hiện rõ ràng.

Vì vậy, tìm hiểu dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ không nên chỉ dừng ở việc đối chiếu triệu chứng. Tiền sử tiểu đường thai kỳ, hội chứng buồng trứng đa nang, vòng eo tăng nhanh, ít vận động và kết quả xét nghiệm mới là những dữ liệu quan trọng hơn. Cùng Tratosa tìm hiểu cách nhận biết đúng để không chủ quan nhưng cũng không tự “gắn bệnh” cho mình.

Dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ có rõ ràng không?

Câu trả lời ngắn gọn là thường không rõ ràng. Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ – NIDDK, phần lớn người bị kháng insulin hoặc tiền tiểu đường không có triệu chứng. Một số trường hợp chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe hoặc làm xét nghiệm máu vì lý do khác.

Tiền tiểu đường xảy ra khi glucose trong máu cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường type 2. Tình trạng này thường liên quan đến việc cơ thể phản ứng kém với insulin, khiến tuyến tụy phải hoạt động nhiều hơn để kiểm soát đường huyết.

Bởi vậy, không có biểu hiện nào bên ngoài đủ để xác định một người đã mắc tiền tiểu đường. Xét nghiệm đường huyết tại cơ sở y tế vẫn là cách đáng tin cậy để chẩn đoán.

Những biểu hiện phụ nữ nên lưu ý

Khi đường huyết tăng dần, một số người có thể xuất hiện các biểu hiện tương tự giai đoạn đầu của đái tháo đường. Đây là tín hiệu nên đi kiểm tra, nhưng không phải bằng chứng khẳng định bệnh.

Mệt mỏi và thiếu năng lượng kéo dài

Mệt mỏi là một trong những biểu hiện thường được nhắc đến khi tìm hiểu dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ. Khi tế bào phản ứng kém với insulin, việc sử dụng glucose làm năng lượng có thể bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, mệt mỏi ở phụ nữ còn có thể liên quan đến thiếu máu, thiếu ngủ, căng thẳng, bệnh tuyến giáp, chế độ ăn thiếu chất hoặc giai đoạn tiền mãn kinh. Nếu tình trạng kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, bạn nên đi khám thay vì tự kết luận do đường huyết.

Khát nước và đi tiểu thường xuyên hơn

Khát nhiều, uống nhiều và tiểu nhiều là những biểu hiện điển hình hơn khi đường huyết đã tăng đáng kể. Lúc này, thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải lượng glucose dư thừa, khiến cơ thể mất nước và liên tục cảm thấy khát.

Nếu phải thức dậy đi tiểu nhiều lần vào ban đêm, uống nước liên tục nhưng vẫn khô miệng, bạn nên kiểm tra đường huyết sớm. Đây có thể là dấu hiệu tình trạng đã tiến gần hoặc chuyển sang đái tháo đường, thay vì chỉ còn ở mức tiền tiểu đường.

Nhanh đói dù vừa ăn

Một số phụ nữ cảm thấy nhanh đói, thèm đồ ngọt hoặc khó duy trì năng lượng giữa các bữa. Biểu hiện này có thể liên quan đến sự dao động đường huyết, nhưng cũng dễ xuất hiện khi bỏ bữa, ăn ít chất xơ, thiếu protein hoặc ngủ không đủ.

Thay vì dựa vào cảm giác đói để nhận biết dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ, hãy quan sát cả cấu trúc bữa ăn, cân nặng, mức vận động và các yếu tố nguy cơ đi kèm.

Nhìn mờ thoáng qua

Đường huyết thay đổi có thể ảnh hưởng tạm thời đến lượng dịch trong mắt và làm thị lực trở nên không ổn định. Tuy nhiên, nhìn mờ cũng có thể do tật khúc xạ, khô mắt, làm việc lâu với màn hình hoặc nhiều bệnh lý về mắt khác.

Nếu nhìn mờ xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc kèm đau mắt, đau đầu, chóng mặt, người bệnh cần đi khám sớm, không nên chỉ tự theo dõi tại nhà.

Da sẫm màu ở cổ, nách hoặc bẹn

Một biểu hiện đáng chú ý của tình trạng kháng insulin là mảng da sẫm màu, dày và có cảm giác hơi nhung, thường xuất hiện ở vùng cổ, nách hoặc bẹn. Tình trạng này được gọi là gai đen.

Không phải ai bị tiền tiểu đường cũng có gai đen và vùng da tối màu cũng có thể bắt nguồn từ ma sát, viêm da hoặc thay đổi sắc tố. Dù vậy, nếu mảng da xuất hiện cùng thừa cân, vòng eo lớn hoặc tiền sử gia đình mắc tiểu đường, bạn nên trao đổi với bác sĩ.

Nhiễm nấm vùng kín tái diễn

Đường huyết cao kéo dài có thể tạo điều kiện cho nấm phát triển, khiến một số phụ nữ bị ngứa, khí hư bất thường hoặc viêm nhiễm vùng kín tái đi tái lại. Biểu hiện này thường được ghi nhận rõ hơn ở người đã mắc đái tháo đường.

Nhiễm nấm âm đạo không phải dấu hiệu đặc hiệu của tiền tiểu đường. Người bệnh vẫn cần khám phụ khoa để xác định nguyên nhân, đồng thời có thể kiểm tra đường huyết nếu viêm nhiễm thường xuyên tái phát.

Vết thương lâu lành hoặc sụt cân không chủ ý

Vết trầy xước chậm lành, sụt cân nhanh dù không ăn kiêng, tê bì tay chân hoặc nhiễm trùng tái diễn là những dấu hiệu không nên trì hoãn việc thăm khám. Chúng có thể cho thấy đường huyết đã tăng cao hơn mức tiền tiểu đường.

Những “dấu hiệu nguy cơ” riêng ở phụ nữ

Bên cạnh các biểu hiện bên ngoài, một số thông tin trong tiền sử sức khỏe có giá trị cảnh báo cao hơn.

Từng mắc tiểu đường thai kỳ

Phụ nữ từng được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ có nguy cơ mắc tiền tiểu đường và đái tháo đường type 2 cao hơn trong tương lai. CDC khuyến cáo nhóm này cần tiếp tục theo dõi đường huyết sau sinh và lâu dài, ngay cả khi glucose đã trở về mức bình thường.

Tiền sử sinh con nặng khoảng 4 kg trở lên cũng là yếu tố nên được thông báo với bác sĩ khi đánh giá nguy cơ.

Mắc hội chứng buồng trứng đa nang

Hội chứng buồng trứng đa nang – PCOS thường liên quan đến đề kháng insulin. Phụ nữ có kinh nguyệt không đều, khó rụng trứng, tăng cân, nhiều mụn hoặc rậm lông và đã được chẩn đoán PCOS nên chủ động hỏi bác sĩ về lịch tầm soát đường huyết.

Cần phân biệt rằng kinh nguyệt không đều không phải dấu hiệu trực tiếp của tiền tiểu đường. Đây là biểu hiện có thể gợi ý PCOS – một yếu tố làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết.

Vòng eo tăng và khó kiểm soát cân nặng

Mỡ tích tụ nhiều quanh bụng có liên quan chặt chẽ với đề kháng insulin. Tuy nhiên, người có cân nặng bình thường vẫn có thể mắc tiền tiểu đường nếu có yếu tố di truyền, ít vận động hoặc tiền sử sản khoa liên quan.

Do đó, không nên cho rằng chỉ phụ nữ thừa cân mới cần quan tâm đến dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ.

Từ 35 tuổi trở lên hoặc có người thân mắc bệnh

NIDDK cho biết nguy cơ tiền tiểu đường tăng theo tuổi và việc xét nghiệm thường được cân nhắc từ 35 tuổi, đặc biệt khi có thêm yếu tố nguy cơ. Người có cha mẹ, anh chị em ruột mắc đái tháo đường type 2 cũng nên chủ động tầm soát sớm hơn.

Xét nghiệm nào xác định tiền tiểu đường?

Các dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ chỉ mang tính gợi ý. Chẩn đoán cần dựa vào xét nghiệm máu tại cơ sở y tế.

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ – ADA, các ngưỡng tiền tiểu đường ở người không mang thai gồm:

HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng. Xét nghiệm glucose lúc đói yêu cầu nhịn ăn ít nhất 8 giờ, còn nghiệm pháp dung nạp glucose đánh giá cách cơ thể xử lý đường sau khi uống dung dịch glucose.

Kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi thiếu máu, bệnh lý huyết sắc tố, thai kỳ, bệnh thận hoặc một số tình trạng sức khỏe khác. Bác sĩ có thể yêu cầu làm lại xét nghiệm hoặc kết hợp nhiều phương pháp trước khi đưa ra kết luận.

Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm về cách kiểm soát HbA1c bằng những thói quen hằng ngày để hiểu rõ vai trò của chỉ số này.

Khi nào phụ nữ nên đi kiểm tra đường huyết?

Bạn nên cân nhắc xét nghiệm nếu thuộc một hoặc nhiều trường hợp sau:

• Từ 35 tuổi trở lên.
• Thừa cân, béo bụng hoặc tăng cân nhanh.
• Ít vận động.
• Có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc đái tháo đường type 2.
• Từng bị tiểu đường thai kỳ hoặc sinh con nặng khoảng 4 kg trở lên.
• Mắc hội chứng buồng trứng đa nang.
• Có tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc gan nhiễm mỡ.
• Xuất hiện khát nhiều, tiểu nhiều, nhìn mờ, sụt cân hoặc mệt bất thường.
• Từng có kết quả đường huyết cao hơn bình thường.

Phụ nữ mang thai cần thực hiện sàng lọc tiểu đường thai kỳ theo lịch khám thai. Không nên dùng ngưỡng chẩn đoán tiền tiểu đường của người không mang thai để tự đọc kết quả thai kỳ.

Nếu kết quả ở mức tiền tiểu đường, nên làm gì?

Tiền tiểu đường không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tiến triển thành đái tháo đường type 2. Đây là giai đoạn người bệnh còn nhiều cơ hội cải thiện đường huyết bằng những thay đổi phù hợp.

Điều chỉnh bữa ăn thay vì nhịn ăn cực đoan

Không cần loại bỏ hoàn toàn cơm, trái cây hoặc carbohydrate. Hãy ưu tiên rau, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, trứng, đậu phụ và thịt nạc; đồng thời giảm nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và khẩu phần tinh bột tinh chế quá lớn.

Bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn tiểu đường type 2 nên ăn gì và những thực phẩm nên hạn chế để xây dựng bữa ăn thực tế hơn.

Tăng vận động theo khả năng

Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc tập sức mạnh đều có thể góp phần cải thiện độ nhạy insulin. Người ít vận động nên bắt đầu từ thời lượng ngắn rồi tăng dần, tránh đặt mục tiêu quá cao khiến kế hoạch khó duy trì.

NIDDK ghi nhận ở người có nguy cơ cao, giảm khoảng 5–7% cân nặng ban đầu nếu đang thừa cân có thể giúp giảm khả năng tiến triển thành đái tháo đường. Bạn có thể xem thêm cách đi bộ đúng cách để hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Theo dõi theo lịch hẹn của bác sĩ

Người đã được xác định tiền tiểu đường thường cần kiểm tra lại định kỳ. Bác sĩ cũng có thể đánh giá huyết áp, cholesterol, triglyceride, chức năng gan và những yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Không tự mua thuốc hạ đường huyết, tự dùng thực phẩm bổ sung hoặc ngừng thuốc đang điều trị bệnh nền.

Trà thảo mộc có vai trò gì?

Trà thảo mộc không thêm đường có thể được cân nhắc như một cách thay thế nước ngọt, trà sữa hoặc thức uống nhiều đường. Tuy nhiên, trà không phải thuốc và không thể thay thế ăn uống, vận động hay phác đồ của bác sĩ.

Tratosa hiện có Trà thảo mộc Nấm Lim Xanh Thìa Canh dành cho người trưởng thành muốn đa dạng đồ uống hằng ngày. Trà không dùng cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Người đang dùng thuốc hạ đường huyết, thuốc huyết áp, thuốc chống đông hoặc có bệnh gan, thận nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thảo mộc thường xuyên. Để lựa chọn đồ uống phù hợp hơn, bạn có thể xem hướng dẫn về trà cho người bị tiểu đường và nước uống cho người tiểu đường.

Nhận biết dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ là bước khởi đầu, nhưng không nên chờ đến khi khát nhiều, tiểu nhiều hay nhìn mờ mới đi khám. Nếu có PCOS, từng tiểu đường thai kỳ, béo bụng, tiền sử gia đình hoặc từ 35 tuổi trở lên, xét nghiệm định kỳ sẽ có giá trị hơn việc tự suy đoán qua triệu chứng.