Tiểu đường type 2 nên ăn gì? Gợi ý thực đơn dễ áp dụng

Người mắc tiểu đường không nhất thiết phải ăn một thực đơn riêng biệt hay loại bỏ hoàn toàn cơm và trái cây. Điều quan trọng hơn là chọn đúng loại thực phẩm, kiểm soát khẩu phần và duy trì thời gian ăn tương đối ổn định.

Vậy tiểu đường type 2 nên ăn gì để vừa đủ chất, vừa hạn chế đường huyết tăng nhanh sau bữa ăn? Người bệnh có thể bắt đầu từ một nguyên tắc đơn giản: tăng rau không chứa nhiều tinh bột, chọn carbohydrate giàu chất xơ, bổ sung đạm phù hợp và hạn chế đồ uống có đường. Đây cũng là những nguyên tắc cơ bản khi xây dựng chế độ ăn cho người tiểu đường theo hướng cân đối và dễ duy trì lâu dài. 

Tiểu đường type 2 nên ăn gì? Câu trả lời ngắn gọn

Một bữa ăn phù hợp với người tiểu đường type 2 thường gồm:

• Một nửa đĩa là rau không chứa nhiều tinh bột: rau cải, bông cải xanh, súp lơ, dưa chuột, bí xanh, cà chua, nấm hoặc đậu cô ve.
• Một phần tư đĩa là thực phẩm cung cấp đạm: cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ, thịt nạc hoặc các loại đậu.
• Một phần tư đĩa là thực phẩm chứa carbohydrate: cơm, khoai, yến mạch, bánh mì nguyên cám hoặc ngũ cốc nguyên hạt.
• Dùng nước lọc hoặc đồ uống không bổ sung đường.

Đây là phương pháp chia đĩa được NIDDK hướng dẫn nhằm giúp người bệnh kiểm soát khẩu phần mà không cần cân đo mọi món ăn. Tuy nhiên, lượng thức ăn cụ thể vẫn cần điều chỉnh theo cân nặng, mức độ vận động, thuốc đang sử dụng và mục tiêu đường huyết của mỗi người.

Tổng hợp 6 nhóm thực phẩm nên có trong bữa ăn

Rau không chứa nhiều tinh bột

Khi tìm hiểu tiểu đường type 2 nên ăn gì, rau xanh nên là nhóm được ưu tiên đầu tiên. Rau cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất, đồng thời giúp bữa ăn có thể tích lớn hơn mà không bổ sung quá nhiều năng lượng.

Người bệnh có thể thay đổi giữa rau cải, rau muống, mồng tơi, súp lơ, bí xanh, mướp, dưa chuột, cà chua và nấm. Nên ưu tiên luộc, hấp, nấu canh hoặc xào với lượng dầu vừa phải thay vì chiên giòn.

Khoai tây, khoai lang, ngô và bí đỏ vẫn có thể xuất hiện trong thực đơn nhưng cần tính vào phần carbohydrate, không nên xem như rau ăn tự do.

Tinh bột giàu chất xơ

Bị tiểu đường không có nghĩa là phải bỏ hoàn toàn tinh bột. Carbohydrate vẫn là nguồn năng lượng quan trọng, nhưng loại và lượng carbohydrate có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết sau ăn.

Người bệnh có thể luân phiên gạo lứt, yến mạch nguyên hạt, bánh mì nguyên cám, khoai hoặc các loại đậu. Nếu vẫn ăn cơm trắng, hãy giảm khẩu phần cơm, tăng rau và dùng cùng đạm thay vì chỉ ăn cơm với món kho nhiều đường.

Gạo lứt không phải thực phẩm có thể ăn không giới hạn. Ăn quá nhiều gạo lứt vẫn làm tổng lượng carbohydrate của bữa ăn tăng lên.

Đạm nạc và đạm thực vật

Một câu trả lời thiết thực cho vấn đề tiểu đường type 2 nên ăn gì là chọn nguồn đạm ít chất béo bão hòa. Cá, ức gà bỏ da, trứng, đậu phụ, tôm và thịt nạc có thể giúp bữa ăn cân đối và tạo cảm giác no lâu hơn.

Nên hạn chế thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói và các món nhiều mỡ. Với người có bệnh thận do tiểu đường, lượng protein cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đánh giá riêng.

Chất béo không bão hòa

Chất béo không cần bị loại bỏ hoàn toàn. Người bệnh có thể sử dụng lượng vừa phải dầu ô liu, dầu hạt cải, quả bơ, lạc và các loại hạt không tẩm đường hoặc muối.

Điểm cần lưu ý là các loại hạt tuy giàu chất béo phù hợp nhưng cũng nhiều năng lượng. Một khẩu phần nhỏ sẽ hợp lý hơn việc vừa ăn vừa lấy thêm trực tiếp từ túi.

Trái cây nguyên quả

Người bệnh tiểu đường type 2 vẫn có thể ăn trái cây. Nên ưu tiên trái cây nguyên quả thay cho nước ép, bởi phần chất xơ còn nguyên giúp quá trình hấp thu diễn ra chậm hơn.

Táo, ổi, cam, bưởi, lê, thanh long và các loại quả mọng có thể được lựa chọn tùy mùa. Khẩu phần cần vừa phải; nên tránh ăn một lượng lớn trái cây cùng lúc hoặc dùng hoa quả sấy, sinh tố thêm đường và nước ép đóng chai.

Không có một loại quả phù hợp với tất cả mọi người. Người bệnh nên theo dõi đường huyết để nhận biết khẩu phần nào thích hợp với cơ thể mình.

Sữa và sản phẩm từ sữa ít đường

Sữa chua không đường, sữa ít béo không bổ sung đường hoặc một lượng phô mai phù hợp có thể cung cấp protein và canxi. Khi mua sản phẩm đóng gói, cần đọc cả khẩu phần, tổng carbohydrate và lượng đường bổ sung, không chỉ nhìn dòng chữ “dành cho người tiểu đường”.

Không cần cố gắng đưa tất cả các nhóm thực phẩm trên vào một bữa ăn. Người bệnh có thể luân phiên rau xanh, cá, thịt nạc, trứng, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây nguyên quả và chất béo không bão hòa để thực đơn đa dạng hơn. Nếu muốn có thêm lựa chọn khi đi chợ hoặc xây dựng thực đơn, bạn có thể tham khảo danh sách thực phẩm giúp ổn định đường huyết và lựa chọn theo khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình. 

Người tiểu đường type 2 nên ăn gì thay cơm?

Không nhất thiết phải thay toàn bộ cơm trắng bằng một thực phẩm khác. Cách dễ duy trì hơn là giảm lượng cơm và thay một phần bằng thực phẩm giàu chất xơ.

Một số cách thay đổi thực tế gồm:

• Đổi một phần cơm trắng sang gạo lứt hoặc gạo trộn đậu.
• Dùng khoai lang, khoai môn hoặc ngô với khẩu phần phù hợp thay cho phần cơm trong bữa.
• Ăn yến mạch nguyên hạt vào bữa sáng thay cho bánh mì ngọt hoặc xôi.
• Tăng rau lên nửa đĩa để không cần ăn quá nhiều cơm mới thấy no.
• Ăn rau và đạm trước, sau đó mới ăn phần tinh bột.

Khi cân nhắc tiểu đường type 2 nên ăn gì thay cơm, cần nhớ rằng khoai, ngô, yến mạch và các loại đậu vẫn chứa carbohydrate. Chúng không phải thực phẩm “không làm tăng đường huyết”.

Những món nên hạn chế thay vì kiêng cực đoan

Chế độ ăn quá khắt khe thường khó duy trì và có thể dẫn đến mất cân đối dinh dưỡng. Người bệnh nên tập trung giảm tần suất và khẩu phần của những nhóm sau:

• Nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực và cà phê pha nhiều đường.
• Bánh kẹo, chè, kem, sữa đặc và ngũ cốc ăn sáng phủ đường.
• Bánh mì trắng, mì ăn liền, bánh quy và thực phẩm từ bột tinh chế.
• Đồ chiên rán, thịt nhiều mỡ và thực phẩm chế biến sẵn.
• Món kho hoặc nước sốt sử dụng nhiều đường.
• Rượu bia, đặc biệt khi đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.

NIDDK lưu ý rằng rượu có thể làm đường huyết giảm quá thấp ở người sử dụng insulin hoặc một số thuốc điều trị. Vì vậy, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về mức sử dụng phù hợp, không tự áp dụng khuyến nghị chung.Bên cạnh việc biết tiểu đường type 2 nên ăn gì, nhận biết những món cần giảm tần suất sử dụng cũng quan trọng không kém. Bạn có thể xem thêm người tiểu đường không nên ăn gì để phân biệt các nhóm thực phẩm nên hạn chế và cách thay thế phù hợp hơn trong bữa ăn hằng ngày. 

Gợi ý thực đơn một ngày cho người tiểu đường type 2

Dưới đây là thực đơn tham khảo để hình dung tiểu đường type 2 nên ăn gì trong ngày. Khẩu phần cần được điều chỉnh theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Bữa sáng

• Yến mạch nấu cùng sữa không đường;
• Một quả trứng luộc;
• Một phần nhỏ ổi hoặc táo.

Có thể thay bằng bánh mì nguyên cám, trứng và salad không dùng sốt ngọt.

Bữa trưa

• Một phần cơm vừa phải;
• Cá hấp hoặc thịt nạc luộc;
• Nửa đĩa rau luộc;
• Canh rau ít muối.

Nếu đã ăn khoai hoặc ngô trong bữa, nên giảm lượng cơm tương ứng.

Bữa phụ

Người bệnh không bắt buộc phải ăn bữa phụ. Nếu thường đói giữa buổi hoặc được bác sĩ hướng dẫn, có thể chọn sữa chua không đường, một phần nhỏ hạt hoặc trái cây nguyên quả.

Bữa tối

• Đậu phụ sốt cà chua không thêm nhiều đường;
• Rau xào ít dầu hoặc salad;
• Một phần nhỏ cơm hoặc khoai;
• Nước lọc.

Người đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết không nên tự ý bỏ bữa tối vì có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.

Thực đơn trên chỉ giúp hình dung cách phân bổ thực phẩm trong một ngày và không phải công thức cố định cho tất cả người bệnh. Các món có thể thay đổi theo khẩu vị, nhu cầu năng lượng và hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Nếu cần nhiều lựa chọn hơn để luân phiên trong tuần, bạn có thể tham khảo thực đơn 7 ngày cho người tiểu đường với các gợi ý theo từng bữa trong ngày. 

Người tiểu đường nên uống gì?

Nước lọc vẫn là lựa chọn cơ bản. Ngoài ra, có thể sử dụng trà không đường, cà phê không đường hoặc sữa không bổ sung đường nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Nếu muốn tìm hiểu thêm về đồ uống thảo mộc, bạn có thể tham khảo bài trà cho người bị tiểu đường. Cần hiểu rằng trà thảo mộc không thay thế thuốc, chế độ ăn hay phác đồ điều trị.

Theo NIDDK, hiện chưa có bằng chứng rõ ràng rằng một loại thực phẩm, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung cụ thể có thể kiểm soát bệnh tiểu đường cho mọi người. Một số thành phần còn có khả năng tương tác với thuốc. Người mang thai, cho con bú, người cao tuổi và người có bệnh gan, thận nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Cách biết bữa ăn hiện tại có phù hợp hay không

Danh sách tiểu đường type 2 nên ăn gì chỉ là điểm khởi đầu. Người bệnh nên theo dõi đường huyết theo kế hoạch của bác sĩ và ghi lại món ăn, khẩu phần, thời gian ăn cũng như hoạt động sau bữa.

Nếu đường huyết thường xuyên cao sau một món, có thể xem lại khẩu phần tinh bột, cách chế biến và đồ uống đi kèm. Không nên tự tăng thuốc để “bù” cho bữa ăn khi chưa được hướng dẫn.

Bên cạnh dinh dưỡng, vận động đều đặn cũng hỗ trợ quản lý đường huyết và cân nặng. Bạn có thể đọc thêm:

• Đi bộ đúng cách cho người bệnh tiểu đường
• Kiểm soát cân nặng và tiểu đường
• Kiểm soát HbA1c bằng những thói quen hằng ngày

Khi nào cần xây dựng thực đơn riêng?

Người đang mang thai, có bệnh thận, bệnh gan, suy dinh dưỡng, thừa cân nhiều hoặc thường xuyên hạ đường huyết cần được tư vấn cá nhân hóa. Thời điểm ăn cũng cần điều chỉnh theo loại thuốc, lịch làm việc và mức vận động.

Nếu xuất hiện run tay, vã mồ hôi, lú lẫn, khát nhiều, tiểu nhiều, nôn ói hoặc đường huyết nằm ngoài ngưỡng bác sĩ đã hướng dẫn, người bệnh cần kiểm tra và liên hệ cơ sở y tế. Không nên chỉ thay đổi món ăn để tự xử lý tình trạng bất thường kéo dài.

Với câu hỏi tiểu đường type 2 nên ăn gì, không có một thực đơn duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Nguyên tắc dễ áp dụng là dành nửa đĩa cho rau, một phần tư cho đạm và một phần tư cho thực phẩm chứa carbohydrate giàu chất xơ.

Người bệnh vẫn có thể ăn cơm, trái cây và những món quen thuộc nếu biết điều chỉnh khẩu phần. Điều quan trọng là duy trì thói quen lâu dài, theo dõi phản ứng đường huyết và phối hợp với bác sĩ thay vì chạy theo một thực phẩm được quảng cáo là có thể “hạ đường”.

Tham khảo sản phẩm tại TRATOSA

Nếu bạn đang tìm hiểu các loại trà thảo mộc không bổ sung đường để bổ sung vào chế độ sinh hoạt hằng ngày, có thể tham khảo thêm các sản phẩm tại TRATOSA.

CÔNG TY TNHH PHÁT TRIỂN NAM ÁNH DƯƠNG
Website: https://tratosa.vn
Hotline: 1900 5198

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán, thuốc hoặc hướng dẫn điều trị từ bác sĩ.