Phụ nữ tiểu đường thai kỳ uống trà được không? Cần lưu ý điều gì?

Được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ khiến nhiều mẹ bầu phải xem lại gần như toàn bộ thói quen ăn uống. Không chỉ bánh ngọt, cơm hay trái cây, một tách trà quen thuộc hằng ngày cũng có thể khiến mẹ băn khoăn. Vậy phụ nữ tiểu đường thai kỳ uống trà được không? Câu trả lời là có thể, nhưng cần lựa chọn đúng loại, không thêm đường, kiểm soát caffeine và đặc biệt thận trọng với trà thảo dược.

Trà không phải thuốc hạ đường huyết. Một loại trà được quảng cáo là “tự nhiên”, “thanh lọc” hay “hỗ trợ đường huyết” cũng chưa chắc phù hợp với phụ nữ mang thai.

Tiểu đường thai kỳ ảnh hưởng thế nào đến việc chọn đồ uống?

Tiểu đường thai kỳ xảy ra khi cơ thể người mẹ không sản xuất hoặc sử dụng insulin hiệu quả trong giai đoạn mang thai, khiến glucose trong máu tăng cao. Việc kiểm soát tình trạng này thường dựa trên chế độ ăn, vận động, theo dõi đường huyết và sử dụng insulin nếu bác sĩ chỉ định.

Đồ uống cần được chú ý vì đường ở dạng lỏng có thể được tiêu thụ rất nhanh mà không tạo cảm giác no tương ứng. Nước ngọt, trà đóng chai, trà sữa, nước trái cây và đồ uống pha siro có thể chứa lượng carbohydrate đáng kể, khiến đường huyết sau uống tăng nhanh. Các hướng dẫn dành cho người mắc tiểu đường thai kỳ đều ưu tiên nước lọc hoặc đồ uống không thêm đường.

Phụ nữ tiểu đường thai kỳ uống trà được không?

Mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ có thể uống một lượng trà phù hợp, với điều kiện:

• Trà không thêm đường, mật ong, đường phèn, sữa đặc hoặc siro.
• Tổng lượng caffeine từ trà, cà phê, chocolate và các đồ uống khác được kiểm soát.
• Không sử dụng trà thảo dược không rõ thành phần.
• Không coi trà là phương pháp thay thế thuốc, insulin hoặc chế độ ăn bác sĩ đã hướng dẫn.
• Theo dõi phản ứng đường huyết của cơ thể sau khi uống.

Trà pha nguyên chất không đường gần như không cung cấp carbohydrate. Tuy nhiên, chỉ cần thêm đường, mật ong hoặc sữa có đường, giá trị dinh dưỡng của đồ uống sẽ thay đổi đáng kể. Đường đơn trong trà đường có thể làm đường huyết tăng nhanh, đặc biệt ở người đã có rối loạn đường huyết.

Mẹ bầu tiểu đường thai kỳ có thể cân nhắc loại trà nào?

Trà đen hoặc trà xanh pha loãng, không đường

Trà đen, trà xanh và trà ô long đều được làm từ cây trà Camellia sinensis nên có chứa caffeine. Mẹ bầu không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn, nhưng cần uống lượng vừa phải và tính tổng caffeine từ tất cả nguồn trong ngày.

ACOG và NHS khuyến nghị phụ nữ mang thai không nên tiêu thụ quá 200mg caffeine mỗi ngày. Theo ước tính của NHS, một tách trà đen hoặc trà xanh có thể chứa khoảng 75mg caffeine, nhưng con số thực tế thay đổi theo loại lá, lượng trà và thời gian pha.

Để giảm caffeine, mẹ có thể:

• Pha trà nhạt hơn thay vì ngâm quá lâu.
• Không uống nhiều tách liên tiếp.
• Tránh uống cùng ngày với nhiều cà phê, nước tăng lực hoặc cola.
• Không uống sát giờ ngủ nếu dễ mất ngủ, hồi hộp hoặc buồn nôn.

Trà đã khử caffeine

Trà decaf có thể là lựa chọn dễ kiểm soát hơn cho người vẫn thích hương vị trà truyền thống. Tuy nhiên, “decaf” không phải lúc nào cũng đồng nghĩa hoàn toàn không có caffeine. Mẹ nên kiểm tra nhãn sản phẩm, đồng thời tránh loại có thêm đường, bột kem hoặc hương liệu pha sẵn.

Nước pha hương nhẹ từ nguyên liệu thực phẩm

Để thay đổi khẩu vị, mẹ có thể dùng nước lọc pha vài lát chanh, cam, dưa leo hoặc một ít lá bạc hà sạch. Cách này chủ yếu giúp nước dễ uống hơn, không có nghĩa đồ uống có tác dụng hạ đường huyết.

Nước lọc vẫn là lựa chọn ưu tiên. Nước không thêm đường phù hợp hơn các loại nước ngọt, nước ép hoặc trà pha đường đối với mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ.

Trà thảo dược có an toàn với mẹ bầu tiểu đường không?

Đây là vấn đề cần thận trọng nhất. Trà thảo dược không chứa lá trà truyền thống nên thường không có caffeine, nhưng không đồng nghĩa sản phẩm luôn an toàn cho thai kỳ.

Một số bài viết phổ thông gợi ý trà gừng, bạc hà, hoa cúc, lá dứa hoặc lá dâu tằm cho phụ nữ tiểu đường thai kỳ. Tuy nhiên, các nhận định như “hạ đường huyết tự nhiên” hoặc “an toàn cho mẹ bầu” không nên được áp dụng cho mọi người nếu chưa xem xét liều lượng, thành phần, bệnh nền và thuốc đang dùng.

NHS cho biết nghiên cứu về nhiều loại trà thảo mộc trong thai kỳ còn hạn chế và khuyến cáo tránh dùng quá nhiều; riêng trà chứa rễ cam thảo nên tránh. NHS cũng nhấn mạnh không phải liệu pháp “tự nhiên” nào cũng an toàn với phụ nữ mang thai.

NCCIH lưu ý nhiều sản phẩm bổ sung thảo dược chưa được thử nghiệm trên phụ nữ mang thai. Thành phần thực tế của sản phẩm đôi khi cũng có thể không hoàn toàn giống thông tin trên nhãn.

Vì vậy, mẹ bầu nên hỏi bác sĩ sản khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng:

• Trà phối hợp nhiều loại dược liệu.
• Trà cô đặc, cao thảo dược hoặc bột hòa tan.
• Trà quảng cáo hỗ trợ giảm đường huyết.
• Trà detox, giảm cân, lợi tiểu hoặc nhuận tràng.
• Sản phẩm không ghi rõ định lượng từng thành phần.
• Trà sử dụng dây thìa canh, khổ qua, búp ổi, giảo cổ lam hay các dược liệu có khả năng tác động đến đường huyết.

Điểm dễ bị bỏ qua là một dược liệu có khả năng làm giảm glucose có thể cộng hưởng với insulin hoặc thuốc, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó dự đoán. Sản phẩm bổ sung cũng không nên được dùng thay thuốc kê đơn.

Những loại trà và đồ uống mẹ bầu nên hạn chế

Trà sữa

Trà sữa thường chứa đường, sữa đặc, bột kem, trân châu và nhiều loại topping giàu carbohydrate. Ngay cả khi chọn mức “30% đường”, lượng đường thực tế vẫn khó ước tính nếu cửa hàng không công bố bảng thành phần.

Đối với mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ, đây không phải đồ uống nên sử dụng thường xuyên.

Trà đóng chai và trà hòa tan

Các sản phẩm này có thể chứa đường, fructose, siro glucose hoặc chất tạo ngọt. Dòng chữ “vị thanh”, “ít ngọt” hay “không thêm đường” không đồng nghĩa sản phẩm không có carbohydrate.

Mẹ nên đọc mục tổng carbohydrate trên mỗi khẩu phần, đồng thời kiểm tra một chai chứa bao nhiêu khẩu phần.

Trà pha mật ong hoặc đường phèn

Mật ong, đường phèn, đường nâu hay đường thốt nốt vẫn cung cấp đường đơn. Việc thay đường trắng bằng một chất tạo ngọt có hình ảnh “tự nhiên” không loại bỏ nguy cơ làm tăng đường huyết.

Trà đặc và đồ uống tăng lực từ trà

Trà pha quá đặc có thể cung cấp lượng caffeine cao hơn dự kiến. Đồ uống tăng lực còn có thể kết hợp caffeine với đường hoặc các chất kích thích khác, không phù hợp với phụ nữ mang thai.

Trà detox và trà giảm cân

Những sản phẩm này đôi khi chứa thành phần lợi tiểu hoặc nhuận tràng. Chúng không điều trị tiểu đường thai kỳ và có thể gây mất nước, rối loạn tiêu hóa hoặc ảnh hưởng đến thuốc đang sử dụng.

Cách uống trà thực tế và an toàn hơn

Mẹ bầu có thể áp dụng nguyên tắc đơn giản sau:

• Một là, ưu tiên nước lọc. Trà chỉ là đồ uống bổ sung để thay đổi khẩu vị.
• Hai là, chọn trà nguyên chất không đường. Không thêm mật ong, đường phèn hoặc sữa đặc.
• Ba là, kiểm soát caffeine dưới 200mg mỗi ngày. Cần tính cả trà, cà phê, chocolate, cola và một số loại thuốc có caffeine.
• Bốn là, không tự phối hợp dược liệu. Một công thức được truyền miệng chưa chắc phù hợp với thai kỳ hoặc thuốc đang dùng.
• Năm là, theo dõi đường huyết. Nếu thử một đồ uống mới, mẹ nên ghi lại thành phần, lượng uống và chỉ số đường huyết theo lịch được bác sĩ hướng dẫn.
• Sáu là, ngừng sử dụng và liên hệ nhân viên y tế nếu xuất hiện hồi hộp, run tay, chóng mặt, đau bụng, tiêu chảy, phát ban hoặc đường huyết bất thường.

Không nên dùng trà để thay thế điều trị tiểu đường thai kỳ

Không có loại trà nào có thể thay thế chế độ ăn cá nhân hóa, vận động phù hợp, theo dõi glucose hoặc insulin do bác sĩ chỉ định. NIDDK cho biết nếu ăn uống và hoạt động thể chất chưa đủ duy trì đường huyết mục tiêu, bác sĩ có thể chỉ định insulin, một phương pháp được sử dụng an toàn trong thai kỳ.

Với câu hỏi phụ nữ tiểu đường thai kỳ uống trà được không, câu trả lời phù hợp nhất là: có thể uống trà nguyên chất, pha nhạt và không đường với lượng hợp lý; nhưng cần kiểm soát caffeine và không tự ý sử dụng trà thảo dược hỗ trợ đường huyết.

TRATOSA khuyên phụ nữ mang thai nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các loại trà, dược liệu hoặc thực phẩm bổ sung đang sử dụng. Trong giai đoạn này, lựa chọn an toàn không nằm ở lời quảng cáo “tự nhiên”, mà nằm ở thành phần rõ ràng, liều lượng phù hợp và sự đồng thuận của người theo dõi thai kỳ.